| KONUŞMA VE DAVRANIŞ PROBLEMLERİ
3.Otistik Çocukların Konuşma Problemleri:
a) Konuşma yerine istek ve ifadelerinde iletişim
partnerini çekiştirme davranışı gösterme.
b) Gecikmiş konuşma gelişimi
c) Kazanılmış konuşma yetisinin gerilemesi ve kaybı
d)Cümle ve metin ifadeleri yerine tek kelime ifadeleri
Ağırlıklı olarak isim ve fiil kullanılması (bağlaç ve edat
gibi kelimelerin kullanılmasında zorluklar), somut dil kullanımı
e) Gramer açısından doğru olmayan cümle yapısı
f) İletişim partnerinin soru ve ifadelerini tekrar etme (gecikmiş
yankılanma (ekolali))
g) Şahıs zamirlerinin birbirine karıştırılması
h) Hiç yada çok az ani konuşma
ı) Ortam ve duruma uygun konuşmama
i) Ses tonunu ayarlayamama (intonasyon)
j) Kişilere bakışarak konuşma çok nadirdir…
Konuşma becerileri ne kadar gelişmiş
olursa olsun, konuşmayı, iletişim aracı olarak kullanmak istemezler,
yalnızca zorda kaldıkları zaman, bir isteklerini belirtmek
için konuşurlar.
4.DAVRANIŞ PROBLEMLERİ:
Otistik çocuklarda görülen problem davranışlar, çocuğun bebeklik
döneminden çıkmasıyla belirginleşir.
Öfke Nöbetleri ve Bağırmalar: Bir çok
otistik çocukta, öfke nöbetleri olarak adlandırılan, kendini
yere atma, tekmeleme, tepinme, ısırma ve şiddetli ağlama gibi
davranışlar sıklıkla görülür. Öfke nöbetleri 2-5 yaşları arasında
belirginleşir.
Çevresine Zarar Veren Davranışlar: Evdeki
duvar kağıtlarının, koltukların yırtılması, her tarafa su
dökme, gibi davranışlar olabilir.
Kendine Zarar Veren Davranışlar: Kendi
saçlarını çekme, ellerini ısırma, yüzünü tırmalama, kanatma
gibi davranışlar bu gruba girmektedir.
Tek Tip Vücut Hareketleri: Kendi etrafında
dönme, öne arkaya sallanma, parmaklarıyla havada bir takım
şekiller çizme gibi.
5. Duygusal Tepkiler:.
Özel Korkular: Elini küvetteki sıcak
suya sokarak yaktığı için küvette yıkanmadan korkan küçük
kız, bir ayakkabı ayağını sıktığı için ayakkabı giymeyi reddeden
çocuk, özel korkuları olan çocuklara örnektir.
Tehlikelerin Farkında Olma: Otistik
çocukların genellikle çevrelerindeki tehlikelerin farkında
olmamaları, anne babalarını en çok endişelendiren özelliklerdendir.
Nedensiz Gülme ve Ağlamalar: Duruma
uygun olmayan duygusal tepkiler nedensiz olarak ortaya çıkabilir.
Çocuğun kendisi veya bir başkası cezalandırıldığı zaman gösterdiği
gülme, aniden bağırma, ağlama gibi davranışların, bulundukları
ortamı ve durumu değerlendirememelerine bağlı olarak ortaya
çıktığı düşünülmektedir.
Değişikliklere Tepki Gösterme: Eve bir
misafirin gelmesi, odasının farklı bir düzene sokulması, sürekli
kullandığı çarşafın değiştirilmesi gibi durumlar, otistik
özellikteki çocuğun huzursuz olmasına, saatlerce ağlamasına,
öfke nöbetleri geçirmesine neden olabilir. Bu konuda çalışan
uzmanlar, çocuğun yapılan her değişiklikten ötürü kendisini
güvensiz hissettiği, ancak çevresindeki aynılığı koruyarak
rahatladığı görüşünü paylaşmaktadırlar.
Hayal Gücünün Eksikliği:
Oyun Oynama Becerisinin Olmaması: Otistik
özellikteki çocuklarda hayal gücünün yetersizliğine bağlı
olarak yaratıcı oyun oynama becerisinin bulunmaması yaygın
olarak gözlenir. Bir oyuncakla amacına uygun olarak oynamaz,
oyuncak bir arabayla oynarken onun gerçek bir arabanın modeli
olduğunu, kendilerinin de arabanın şoförü rolünü oynayabileceklerini
fark etmezler. Bazen yalnız arabanın tekerlekleri, bazen de
çıkardığı ses ile ilgilenirler; dakikalarca arabayı ileri
geri sürerler. Bu alanda genellikle çeşitli nesnelerin, oyuncakların
elle tutulduğu, oyuncağın gerçek amacına uygun olarak oynanmadığı
gibi bebeklik dönemi özellikleri gözlenir.
Ayrıntılara Dikkat Etme: Çevrelerindeki
nesnelerin, kişilerin tamamı yerine, ayrıntılarına küçük parçalarına
dikkat ederler. Annelerinin yalnızca küpesi, oyuncak arabanın
yalnızca tekerlekleri çocuğun dikkatini çekebilir. Anneyi
ya da oyuncağı, o anda bulundukları çevre içinde tümüyle algılamalarının,
hayal gücünün eksikliği nedeniyle ortaya çıktığı kabul edilmektedir.
6. ÖZEL BECERİLER:
Otistik çocukların en şaşırtıcı özellikleri, bir çok alanda
sınırlı becerileri olmasına karşın, bazı alanlarda sahip oldukları
özel becerilerdir. Bir çok otistik çocuğun, konuşmadan önce
şarkı söylediği görülür; bazıları ise bir enstrümanı iyi çalabilirler.
Bazı anne babalar da, çocuklarında müzik becerisinin yanı
sıra kuvvetli bir hafıza olduğunu belirtmektedirler. Çocuğun
yıllarca önce gittiği bir yeri, o yerdeki özel bir eşyayı
unutmadığını, çok uzun şiirleri ezberleyebildiğini, televizyonda
dinlediği çok uzun bir konuşmayı olduğu gibi tekrar edebildiğini
sıklıkla anlatmaktadırlar.
Otistik çocukların diğer bir özel becerisi
de sayılar ve sayısal ilişkiler üzerinedir. Bazıları sayıları
çok çabuk öğrenirler ve çok güç işlemleri akıldan yapabilirler.
Ayrıca, gördüğü resimleri çok iyi kopya eden, güzel boyayan,
mekanik oyuncakları söküp takabilen, karmaşık bul-yapları
kolayca tamamlayabilen çocuklara da rastlanmaktadır.
|