Uygulamalı Davranış Analizi – UDA
(Applied Behavior Analysis –ABA)
Uygulamalı Davranış Analizi “Davranışçı” yaklaşım
ilkelerini temel alan, bireysel farklılıklar dikkate alınarak
hazırlanmış ve toplumsal açıdan önemi olan davranışları değiştirmeyi
hedefleyen bir disiplindir.
Uygulamalı davranış analizi 7 özellik göstermektedir:
1. Uygulamalılık; toplumsal açıdan önemli olan davranışların
ele alınması
2. Davranışsallık; davranışların gözlenebilir ve ölçülebilir
nitelik taşıması
3. Analitiklik; davranışın ortaya çıkmasına neden olan
faktörlerin araştırılması
4. Teknolojiklik; davranışın herkes tarafından anlaşılabilmesi
için açık ve anlaşılır ifadeler kullanılması
5. Kavramsal olarak sistematiklik; Uygulamanın sistematik
bir biçimde kavramsal bütünlük sağlamasıdır
6. Etkililik; davranış değişikliğinin sosyal açıdan
öneminin olması
7. Genellenebilirlik; davranışın başka durum, kişi
ve ortamlarda da ortaya çıkması
Uygulamalı davranış değiştirme teknikleri davranışın oluşma
sıklığını arttıran ve azaltan teknikler olmak üzere ikiye
ayrılır: Davranışın oluşma sıklığını arttıran teknikler
genelde olumlu ve olumsuz pekiştireçlerin değişik kombinasyonlarda
kullanıldığı tekniklerdir. Davranışın oluşma sıklığını azaltmayı
hedefleyen tekniklerin arasında ise ayrımlı pekiştirme, söndürme,
silikleştirme gibi tekniklerin yanı sıra mola aşırı doyurma
ve tepkinin bedeli gibi ceza teknikleri de yer almaktadır.
|